Từ món canh thụt của người Mnông đến món lạp cộng đồng người Lào hay món vếch của đồng bào Ê Đê, ẩm thực Tây Nguyên đang thể hiện một cách "kể chuyện" khác về buôn làng.

Các món ăn truyền thống của đồng bào DTTS hấp dẫn khách du lịch, thể hiện nét đặc sắc của ẩm thực Tây Nguyên. Ảnh: Lê Hường

Gửi hồn buôn làng trong từng món ăn

Ngày nay, ẩm thực truyền thống vẫn được đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở các buôn làng tỉnh Đắk Lắk gìn giữ thông qua bữa cơm gia đình và các lễ hội cộng đồng.

Bữa ăn của người Mnông thường gắn với những sản vật của núi rừng như lá bép, đọt mây, cà đắng, cá suối hay các loại rau rừng. Từ nguyên liệu dân dã ấy, bà con chế biến nên nhiều món ăn đặc sắc, trong đó nổi tiếng nhất là canh thụt.

Món ăn được nấu trong ống lồ ô với lá bép, đọt mây, cà đắng, cá suối hoặc thịt rừng, rồi dùng que tre "thụt" nhuyễn để các nguyên liệu quyện vào nhau.

Già làng Y Nơr Bdap ở buôn Jun, xã Liên Sơn Lắk chia sẻ: Ngày trước, bà con đi làm rẫy cả ngày, thức ăn đều lấy từ rừng. Canh thụt, lá bép hay cà đắng không chỉ giúp no bụng mà còn gắn với ký ức của nhiều thế hệ. Mỗi khi có khách đến nhà, mời họ ăn món truyền thống cũng là cách để kể về cuộc sống, văn hóa của dân tộc mình.

“Điều đáng mừng là ngày càng có nhiều người trẻ học cách chế biến các món ăn truyền thống từ ông bà, cha mẹ. Nhờ vậy, những hương vị đặc trưng của buôn làng vẫn được gìn giữ và tiếp tục hiện diện trong đời sống”, già Y Nơr vui vẻ nói.

Nguyên liệu chế biến các món ăn truyền thống khai thác từ thiên nhiên, kết hợp với các loại cây trồng trên rẫy, thể hiện nét đặc sắc của ẩm thực Tây Nguyên. Ảnh: Lê Hường

Không chỉ người Mnông, ẩm thực của đồng bào Ê Đê cũng rất phong phú, đặc sắc như món Vếch bò. Đây không chỉ là món ăn dân dã gắn với cộng đồng mà còn là kết tinh của tri thức bản địa để tạo nên hương vị riêng của đại ngàn. Món ăn này trở thành món đặc sản hấp dẫn du khách khi đến với Đắk Lắk.

Bên cạnh vếch bò, đồng bào Ê Đê còn sở hữu nhiều món ăn đặc sắc khác như canh bột lá yao, cà đắng giã, rau dớn xào, cá suối nướng, gà sa lửa, lá mì nấu cà đắng... Mỗi món ăn đều mang đậm dấu ấn của núi rừng và thể hiện sự gắn kết hài hòa giữa con người với thiên nhiên.

Hay như cộng đồng người Lào ở xã Buôn Đôn cũng đang lưu giữ một kho tàng ẩm thực giàu bản sắc. Món ăn truyền thống của người Lào hòa quyện với sản vật của Tây Nguyên đã tạo nên những hương vị riêng biệt.

Trong các bữa tiệc của người Lào, món lạp gần như không thể thiếu. Được chế biến từ thịt băm trộn cùng các loại rau thơm và gia vị. Lạp không chỉ là món ăn mà còn mang ý nghĩa may mắn, sung túc.

Ẩm thực Tây Nguyên trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn

Ẩm thực đang trở thành một trong những sản phẩm du lịch quan trọng của địa phương. Du khách đến với các buôn làng không chỉ muốn ngắm cảnh mà còn muốn trải nghiệm đời sống văn hóa bản địa.

Người dân và du khách thưởng thức ẩm thực truyền thống của người Ê Đê ở buôn du lịch cộng đồng Ako Dhông. Ảnh: Lê Hường

Bà H’Yam Bkrông, Người có uy tín buôn Tơng Jú, phường Ea Kao chia sẻ: Bảo tồn món ăn truyền thống, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm như tham quan nhà sàn, nghe kể chuyện về lịch sử buôn làng, tìm hiểu nghề truyền thống đang thu hút du khách. Đây là hướng đi vừa bảo tồn văn hóa, vừa tạo thêm thu nhập cho người dân.

Điều làm nên sức hút của ẩm thực DTTS không phải ở sự cầu kỳ, hoa mỹ mà ở tính dân dã, nguyên bản. Từ cách lựa chọn nguyên liệu, phương thức chế biến đến không gian thưởng thức đều phản ánh lối sống và tri thức bản địa được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Mới đây, Buôn Ma Thuột được tạp chí National Geographic (Mỹ) vinh danh trong danh sách “15 điểm đến ẩm thực nổi bật nhất thế giới năm 2026” - cơ hội quan trọng để Đắk Lắk nâng tầm thương hiệu du lịch trên trường quốc tế.

Món cà đắng giã được tạo ra từ các nguyên liệu trên nương rẫy. Ảnh: Lê Hường

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Trần Hồng Tiến, đây không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là sự ghi nhận khách quan đối với những giá trị văn hóa, ẩm thực đặc sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Danh hiệu này góp phần khẳng định sức hấp dẫn của Đắk Lắk không chỉ đến từ cà phê, không gian văn hóa cồng chiêng, thiên nhiên đại ngàn hay hình ảnh voi Tây Nguyên, mà còn bởi kho tàng ẩm thực đa dạng, đậm bản sắc của các dân tộc.

Đây cũng là động lực để tỉnh tiếp tục phát triển du lịch chất lượng cao, lấy văn hóa làm nền tảng, du khách làm trung tâm và cộng đồng địa phương là chủ thể thụ hưởng.

Hơn cả một món ăn ngon, ẩm thực là những câu chuyện về con người, về lịch sử cộng cư và về bản sắc văn hóa của vùng đất Tây Nguyên.

Lê Hường

https://dantocphattrien.vietnamnet.vn/am-thuc-tay-nguyen-ke-chuyen-buon-lang-76007.html

Nguồn: dantocphattrien.vietnamnet.vn