Giữa bức tranh ẩm thực đa sắc, cà phê không chỉ đơn thuần là nông sản thế mạnh mà đã hòa cùng mạch sống, trở thành “hơi thở” đặc trưng, một nét văn hóa bản địa tinh tế và đầy cuốn hút trong đời sống thường nhật của người dân cao nguyên.

Như nhịp thở thân thuộc

Ở Buôn Ma Thuột, người ta không hỏi nhau “Đi uống nước không?” mà luôn là lời mời: “Cà phê nhé!”. Lời hẹn ấy tự nhiên như hơi thở, mở ra những câu chuyện từ xã giao đến tri kỷ.

Thưởng thức cà phê - nét văn hóa dung dị của người dân Ban Mê

Người Buôn Ma Thuột uống cà phê bất kể thời gian, có thể là buổi sáng sớm, trước khi đi làm, có thể là giữa trưa, tạt vào đâu đó để nghỉ ngơi; cũng có thể là chiều tối với những buổi hẹn hò… Người dân phố núi thích dành thời gian ngồi lại, cùng nhau chuyện trò, thong thả nhấp từng ngụm cà phê; hoặc chỉ đơn giản là ngồi một mình, ngắm dòng người qua lại, để lắng đọng, thưởng thức, chiêm nghiệm.

Dường như ở nơi đây, cà phê đã len lỏi vào từng ngóc ngách của cuộc sống đời thường. Bạn có thể bắt gặp hình ảnh ly cà phê bên những cụ già ung dung đọc báo, bên các bạn trẻ rôm rả, hay những người nông dân bàn chuyện giá cả nông sản.

Anh Lê Phan Hoàng (phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ về thói quen của mình: “Với tôi, thưởng thức cà phê không chỉ vì cà phê ngon, mà còn là cảm giác mình có được khi ngồi ở một không gian phù hợp. Tôi thích uống cà phê vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Đó là hai khoảng thời gian mà nhịp sống vừa đủ chậm để mình quan sát mọi thứ xung quanh”.

Còn với anh Lưu Hoàng Long (phường Buôn Ma Thuột), là người làm công việc sáng tạo nội dung trên nền tảng TikTok, các quán cà phê mới mở luôn có một sức hút đặc biệt. Đó là nơi anh vừa làm việc, vừa thỏa mãn sở thích khám phá những không gian, câu chuyện và trải nghiệm độc đáo mà mỗi chủ quán gửi gắm. Tuy vậy, ẩn sau vẻ năng động của một người trẻ thời công nghệ lại là một tâm hồn yêu chuộng những giá trị cũ. Anh Long chia sẻ rằng, anh luôn thiên về những ly cà phê phin mộc mạc, giữ nguyên vị đậm đà truyền thống. Không gian yêu thích của anh không nằm ở những nơi hào nhoáng, mà đôi khi chỉ là một góc vỉa hè. Ở đấy, nhấm nháp ngụm cà phê đậm vị, ngắm dòng người qua lại và hòa mình vào những thanh âm dung dị chính là cách anh cảm nhận rõ nét nhất hơi thở gần gũi của nhịp sống.

Tự hào và lan tỏa…

Người Buôn Ma Thuột nổi tiếng “khó tính” trong việc thưởng thức cà phê. Cà phê ngon phải là nguyên chất, đậm vị đặc trưng, đắng thanh nhưng hậu vị ngọt sâu và giữ được hương thơm rõ nét. Từ nền tảng vị đắng đậm đà truyền thống ấy, sự sáng tạo được khẳng định mạnh mẽ qua những biến tấu độc đáo như cà phê trứng béo ngậy, cà phê muối đậm đà, chiều lòng cả người dân địa phương lẫn du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh việc đáp ứng “gu” vị giác, không gian thưởng thức cũng là một nét đặc sắc cấu thành nét văn hóa này. Buôn Ma Thuột có một “hệ sinh thái” quán cà phê vô cùng đa dạng. Đó có thể là những không gian mang tính biểu tượng như Bảo tàng Thế giới cà phê, các quán cà phê sân vườn, các mô hình nông trại trải nghiệm sinh thái, và đó cũng có thể là những quán “cóc”, quán vỉa hè mộc mạc nằm khiêm tốn dưới những bóng cây cổ thụ.

Người dân và du khách thưởng thức cà phê tại quán Arul House

Chị H’Len Niê, chủ quán Arul House với không gian mang đậm bản sắc văn hóa bản địa tại buôn Akô Dhông (phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ rằng, chị mở quán cà phê không chỉ để bán thức uống mà qua đó muốn giới thiệu nét đẹp văn hóa Êđê. Giữa ngôi nhà sàn dài truyền thống, du khách đến đây vừa có thể chạm tay vào chiếc ghế kpan, ngắm nhìn những chiếc chiêng, ché cổ, vừa thong thả thưởng thức ly cà phê đậm vị được rang xay thủ công. Với chị, mỗi ly cà phê trao đến tay du khách mang theo cả niềm tự hào về cội nguồn, biến không gian quán thành nơi kết nối bền chặt, lan tỏa những giá trị nhân văn và tình yêu nồng nàn với mảnh đất quê hương.

Chính tình yêu và niềm tự hào nội tại ấy đã tự nhiên chuyển hóa thành lòng hiếu khách đặc trưng của con người nơi đây. Người Ban Mê không giữ hương vị ấy cho riêng mình. Thủ tục thường thấy khi tiếp đón bạn bè, người thân từ phương xa ghé chơi chính là mời đi uống cà phê. Cùng với đó, những gói cà phê bột thơm lừng, những hạt cà phê rang xay nguyên chất cũng trở thành món quà trân quý, đem theo cả niềm tự hào đây gửi theo chân du khách đến mọi miền. Đó là cách văn hóa và hương vị cà phê Buôn Ma Thuột đang lặng lẽ lan tỏa…

Buôn Ma Thuột vừa đón nhận niềm vui lớn khi tạp chí National Geographic (Mỹ) xếp vào vị trí thứ tư trong danh sách “15 điểm đến ẩm thực nổi bật nhất thế giới năm 2026” nhờ văn hóa cà phê đặc sắc và vùng nguyên liệu Robusta hàng đầu.

Lan Anh

https://baodaklak.vn/van-hoa-xa-hoi/202606/ca-phe-buon-ma-thuot-lang-le-va-lan-toa-01005fa/

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”