Tôi đón bạn đến từ mảnh đất Hà thành văn hiến. Bạn nói trước khi khoác balo lên và đi, đã tìm hiểu trên nhiều trang web thấy thông tin phổ biến phác thảo khung hình về một Đắk Lắk với những triền đồi cà phê bạt ngàn, những cánh rừng, dòng thác, con suối, văn hóa cồng chiêng, nhà dài, buôn làng và những món ăn của đồng bào bản địa...

Nghe bạn nói vậy, tôi chuyển lịch trình để đem đến cho bạn bất ngờ về một Đắk Lắk rất khác – mềm mại, phẳng lặng và thơ mộng. Đó là trên cao nguyên có những miền quê như dưới đồng bằng, là nơi mà dòng chảy hiền hòa bồi đắp nên một vùng đất mang dáng dấp của miền Tây sông nước. Là những cánh đồng trải dài, thẳng tắp, khi mùa lúa chín, cả khoảng không gian ngập tràn trong sắc vàng rực rỡ, thơm mùi rơm rạ mới gặt. Là ở nơi ấy, người dân không chỉ sống bằng cà phê, hồ tiêu hay cao su, sầu riêng mà còn bám lấy ruộng đồng.

Một Đắk Lắk như thế hiện diện ở huyện Krông Ana (phía Nam của tỉnh), được đặt theo tên của sông Krông Ana, một trong hai phụ lưu hợp thành của sông Sêrêpốk. Dòng Sêrêpốk không còn cuồn cuộn đổ xuống những ghềnh thác nổi tiếng như Dray Nur, Dray Sap, mà có đoạn lại lặng lẽ trôi, uốn lượn giữa đồng xanh, đồng vàng như một lời ru dịu dàng của đất trời. Một nhịp sống rất đỗi thanh bình – cái nhịp của ruộng đồng, của sông nước, của con người trên cao nguyên mang cả hồn miền quê Bắc Bộ, Nam Bộ thân thương. Những cánh đồng Bình Hòa, Quảng Điền, lúa mọc lên từ lòng đất đỏ bazan, mộc mạc mà kiêu hãnh. Với diện tích gieo trồng hằng năm hàng chục ngàn héc ta, Krông Ana là một trong những vựa lúa lớn của Đắk Lắk và đã xây dựng được nhãn hiệu “Gạo Krông Ana”.

Bình yên những cánh đồng trên cao nguyên

Một Đắk Lắk trong vóc dáng đồng bằng hiện diện khi xuôi theo Quốc lộ 27, bắt đầu từ địa phận xã Yang Tao đến Buôn Triết, Buôn Tría (huyện Lắk) có những cánh đồng lúa đẹp như tranh.

Và ngược dòng lịch sử, không khỏi ngỡ ngàng và không thể tưởng tượng những cánh đồng trù phú, bình yên ấy nguyên thủy là một vùng hoang vu, sình lầy, lau sậy. Cách đây nửa thế kỷ, sau ngày giải phóng, hàng nghìn con người bằng công cụ thô sơ và tinh thần nhiệt huyết, dám nghĩ dám làm đã thực hiện một cuộc “cách mạng” khai hoang mở đất. Những cánh đồng được nên hình nên dáng, mở rộng, nối liền từ các xã Buôn Triết, Buôn Tría của huyện Lắk sang huyện Krông Ana, Quảng Phú, Đức Xuyên (Krông Nô – Đắk Nông ngày nay).

Tôi kể với bạn rằng tôi đã có dịp về Buôn Tría đúng mùa gặt. Giữa cánh đồng rộng là người già, phụ nữ, trẻ nhỏ cùng ra đồng, tay thoăn thoắt, miệng cười giòn tan. Mùi rơm mới, tiếng máy tuốt lúa vang lên hòa cùng tiếng gọi nhau bằng tiếng mẹ đẻ M’nông, Êđê, tạo nên một bản giao hưởng mùa màng đầy sức sống. Ngồi ăn cơm trưa giữa đồng: xôi nếp, cá nướng, muối sả và rau rừng, ôi chao, ngon hơn bất kỳ món sơn hào hải vị nào từng được thưởng thức.

Một Đắk Lắk trong dáng vóc đồng bằng hiện diện cả ở nơi biên ải xa ngái – huyện Ea Súp (phía Tây Bắc của tỉnh). Ea Súp là đồng bằng của hai miền thái cực: khô nóng và mưa lũ, ấy vậy mà, chính vùng trũng ấy lại có một miền ruộng đồng có thật giữa đại ngàn. Vào mùa mưa, Ea Súp như bể chứa khổng lồ. Người dân nơi đây không chỉ sống cùng đất mà còn “thỏa thuận” với nước. Ea Súp xây dựng được những cánh đồng Ea Bung, Ea Rốk, Ea Lê, có nơi làm ba vụ nhờ hệ thống thủy lợi dẫn nước từ hồ Ea Súp thượng. Biên giới thêm ấm no với điểm tựa từ cây lúa.

Vượt ngàn cây số chỉ để lang thang ngắm và nghe lược sử những cánh đồng, bạn bảo thú vị chứ bởi giá trị đâu chỉ nằm ở những khu nghỉ dưỡng cao cấp, điểm du lịch hoành tráng, sôi động mà chính ở sự nguyên sơ, mộc mạc của đất, mênh mông của đồng, bình yên của những cánh cò sải cánh. Một thứ thuốc bổ dưỡng cho tâm hồn, một thứ khí làm căng tràn lồng ngực, vừa lạ vừa gần, vừa thân. Đắk Lắk, trong dáng hình đồng bằng giữa cao nguyên, cứ thế thì thầm mời gọi bằng chính sự dịu dàng của mình. Một lời mời không ồn ào, nhưng đủ sâu lắng để khiến ai đã đặt chân lưu luyến mãi không quên.

Thuận Thành

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây