Nằm nép mình dưới chân đèo Cả, vịnh Vũng Rô hiện lên như một bức tranh sơn thủy hữu tình giữa biển trời bao la.

Không chỉ là danh thắng nổi tiếng, nơi đây còn là chứng tích lịch sử, gắn với bến Vũng Rô - nơi từng đón những chuyến tàu Không số chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Vẻ đẹp thiên nhiên và hào khí lịch sử hòa quyện đã làm nên sức hút đặc biệt của vịnh biển nơi phía Đông tỉnh Đắk Lắk.

Bức tranh thủy mặc giữa biển trời

Chúng tôi đến Vũng Rô (xã Hòa Xuân) vào những ngày chớm thu, khi tiết trời dịu lại sau những ngày hè rực nắng. Vũng Rô là vịnh đẹp, được bao bọc bởi những dãy núi hùng vĩ như Đèo Cả, Đá Bia, Hòn Bà ở ba phía Bắc, Đông, Tây; phía Nam là Mũi Điện - nơi đón ánh bình minh đầu tiên trên đất liền Việt Nam với ngọn hải đăng sừng sững giữa mây trời.

Từ trung tâm phường Tuy Hòa, chúng tôi chạy xe máy theo quốc lộ 1 xuôi Nam khoảng 30 km. Đến lưng chừng đèo Cả, một con đường nhỏ hiện ra, dẫn xuống vịnh. Cả đoàn rẽ vào, men theo những con dốc quanh co giữa màu xanh bạt ngàn núi rừng. Dọc đường đi, làn gió biển mát rượi thoảng qua khiến không gian thêm trong lành. Giữa thiên nhiên xanh mát, chúng tôi như hòa vào sự bao la của đất trời, tạm gác lại những bộn bề thường nhật.

Vẻ đẹp của non nước mây trời ở Vịnh Vũng Rô dưới chân đèo Cả và núi Đá Bia hùng vĩ. Ảnh: D.T.Xuân

Rồi bất chợt, Vũng Rô hiện ra rộng mở giữa khoảng không mênh mông, tựa tấm gương khổng lồ màu ngọc bích. Những bãi cát trắng mịn trải dài ôm lấy làn nước trong xanh thơ mộng. Vũng Rô còn được thiên nhiên ưu ái ban tặng hàng trăm loài hải sản và cả những rạn san hô rực rỡ dưới lòng biển - vẻ đẹp khiến ai từng chứng kiến đều nao lòng. Không phải ngẫu nhiên khi nơi đây từng được Tổ chức Du lịch thế giới công nhận là một trong những thắng cảnh đẹp nhất châu Á.

Đang mải khám phá, chúng tôi gặp anh Đặng Văn Thành - một người dân địa phương mộc mạc, thân thiện. Anh chia sẻ: “Muốn tận hưởng trọn vẹn Vũng Rô, nên ngủ lại một đêm để cảm nhận sự tĩnh lặng khi đêm xuống và dậy sớm ngắm bình minh. Ban ngày, có thể thuê thuyền khám phá các hòn đảo nhỏ, lặn ngắm san hô, thưởng thức tôm hùm, cá mú tươi ngon đánh bắt ngay tại vịnh”. Qua lời anh, chúng tôi biết thêm nhiều câu chuyện làng chài, những ngày biển động và niềm tự hào khi Vũng Rô ngày càng được nhiều du khách biết đến…

Dấu ấn lịch sử hào hùng

Giữa khung cảnh yên bình, trong xanh của Vũng Rô hôm nay, chúng tôi chợt nghĩ về một thời bi tráng của vùng đất này. Nơi vịnh biển thơ mộng này từng in dấu chân bao lớp người đi vào lịch sử, gắn với những chuyến tàu Không số trên con đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại. Không chỉ quyến rũ bởi cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, Vũng Rô còn là một vùng đất thiêng liêng, nơi mỗi làn sóng, ngọn gió vẫn thì thầm nhắc nhớ về những ngày khói lửa, khi biển trời nơi đây hóa thành trang sử vàng của dân tộc.

Với địa hình vịnh nước sâu, kín gió, núi non hiểm trở, nơi đây là chỗ neo đậu an toàn cho tàu thuyền, đồng thời có nhiều hang, gộp đá tự nhiên thuận lợi cất giấu vũ khí. Vũng Rô còn có các hành lang bí mật nối Hòa Hiệp, Hòa Xuân lên các căn cứ kháng chiến như Tỉnh ủy Phú Yên, Liên Tỉnh ủy 3 và các tỉnh Nam Tây Nguyên. Chính địa thế hiểm trở nhưng kín đáo đã biến nơi đây thành bến tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam - Tây Nguyên. Từ tháng 11/1964 - 2/1965, nơi đây đón 4 chuyến tàu Không số, mang gần 200 tấn vũ khí cho các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa, Đắk Lắk (cũ). Công việc bốc dỡ, vận chuyển được quân và dân địa phương tổ chức chu đáo, mưu trí, kiên cường. Ở bến Vũng Rô còn lưu truyền câu chuyện cảm động về cô dân công Nguyễn Thị Tảng (quê Hòa Hiệp) đã trao cho thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh nắm đất quê hương gói trong chiếc khăn tay khi tàu sắp rời bến như lời gửi gắm tình quân dân Phú Yên ra miền Bắc, trở thành biểu tượng đẹp trong kháng chiến.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh kể lại chuyện tàu Không số vận chuyển vũ khí trên bến Vũng Rô cho thế hệ trẻ. Ảnh: D.T.Xuân

Ba chuyến cập bến an toàn, nhưng chuyến thứ tư - tàu 143 bị địch phát hiện. Trong những tháng ngày khốc liệt đó, nhiều chiến sĩ hải quân đã anh dũng hy sinh, máu của họ hòa vào biển khơi, hóa thành sóng nước mênh mông.

Gắn bó sâu sắc với những chuyến hải trình lịch sử ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh, nguyên Thuyền trưởng tàu 41 - người từng chỉ huy ba chuyến tàu cập bến Vũng Rô an toàn. Mỗi lần trở lại bến xưa, nơi in dấu bao khoảnh khắc sinh tử, khóe mắt ông lại rưng rưng. Trong giọng kể của ông, niềm tự hào quyện cùng nỗi nghẹn ngào khi nhắc đến những đồng đội đã ngã xuống, về những đêm tối căng mình vượt sóng gió, về những cái bắt tay vội vã giữa quân dân và cả sự hy sinh thầm lặng, thiêng liêng…

Rời câu chuyện của vị thuyền trưởng già, chúng tôi dạo bước trên bến Vũng Rô trong buổi chiều bảng lảng nắng. Vũng Rô được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia từ ngày 18/6/1997. Tại đây, Quân chủng Hải quân đã xây dựng Bia di tích bến Vũng Rô và Nhà tưởng niệm liệt sĩ Đoàn tàu Không số để ghi nhớ và tri ân sự hy sinh của các cán bộ, chiến sĩ, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, thống nhất đất nước. Giữa dòng khách tham quan, chúng tôi gặp Nguyễn Hoàng Nam - một sinh viên đến từ TP. Hồ Chí Minh đứng lặng khá lâu trước bia tưởng niệm. Nam bộc bạch: “Đọc trong sách đã thấy xúc động nhưng đến tận nơi, nghe kể về những chuyến tàu Không số và sự hy sinh, em càng thấy trân trọng tình yêu nước, lòng quả cảm và sự hy sinh thầm lặng của bao lớp người đi trước”.

Ngọc Dung

https://baodaklak.vn/xa-hoi/202509/ve-vung-ro-nghe-huyen-thoai-tren-song-nuoc-4031153/

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”